<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI>
<teiHeader><fileDesc><titleStmt><respStmt resp="transcriber"><name>Enrique Obediente</name></respStmt><respStmt resp="deditor"><name>Mireia Peris Vicent</name></respStmt></titleStmt><publicationStmt><publisher><orgName type="group">GLH-ULA</orgName></publisher><idno type="corpus">CDHM</idno><idno type="corpus-num">CDHM-0006</idno></publicationStmt><sourceDesc><msDesc type="otros"><msIdentifier><repository>Archivo General del Estado Mérida</repository><idno>Protocolo Causas Diversas, Tomo I, f. 24v</idno></msIdentifier><msContents><summary>Bartolomé de Izarra solicita castigo por hechicería para los indios Francisco y Pedro Cojo</summary></msContents><history><origin><origDate when="1654">1654</origDate><origPlace><placeName>Mérida</placeName><region type="province">Mérida</region><country>Venezuela</country><geo>8.583333 -71.133333</geo></origPlace></origin></history></msDesc></sourceDesc></fileDesc></teiHeader>

<text xml:space="preserve">
<pb n="1r" id="e-1"/> <figure type="cruz"/> <figure type="sello"/> <lb n="1" id="e-2"/> <tok form="Bar" fform="Bartolome" id="w-1" nform="Bartolomé">Bar<ex>tolome</ex></tok> <tok id="w-2" nform="Durán">Duran</tok> <tok id="w-3">de</tok> <tok id="w-4" nform="Içarra">yçarra</tok><tok nform="," id="w-441"><ee/></tok> <tok form="Vez" fform="Vezino" id="w-5" nform="vezino">Vez<ex>ino</ex></tok> <tok id="w-6" nform="y">Y</tok> <tok id="w-7">encomendero</tok> <tok id="w-8">en</tok> <tok id="w-9">esta</tok> <lb n="2" id="e-3"/> <tok id="w-10">ciudad</tok><tok id="w-11">.</tok> <tok id="w-12">En</tok> <tok id="w-13">la</tok> <tok id="w-14">causa</tok> <tok id="w-15">criminal</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-16">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-17">contra</tok> <tok id="w-18" nform="don">Don</tok> <tok form="fran" fform="francisco" id="w-19" nform="Francisco">fran<ex>cisco</ex></tok><tok nform="," id="w-442"><ee/></tok> <tok id="w-20">de</tok> <tok id="w-21">la</tok> <lb n="3" id="e-4"/> <tok id="w-22" nform="encomienda">encomíenda</tok> <tok id="w-23">de</tok> <tok id="w-24">Las</tok> <tok id="w-25" nform="Cruzes">cruzes</tok><tok nform="," id="w-443"><ee/></tok> <tok id="w-26">del</tok> <tok form="Mro" fform="Maestro" id="w-27" nform="maestro">M<ex>aest</ex>ro</tok> <tok form="D" fform="Don" id="w-28" nform="don">D<ex>on</ex></tok> <tok form="AL" fform="ALonso" id="w-29" nform="Alonso">AL<ex>onso</ex></tok> <tok id="w-30">de</tok> <tok id="w-31" nform="Mesa">mesa</tok><tok nform="," id="w-444"><ee/></tok> <tok id="w-32" nform="y">Y</tok> <tok form="P" fform="Pedro" id="w-33">P<ex>edro</ex></tok> <lb n="4" id="e-5"/> <tok id="w-34" nform="Cojo">cojo</tok><tok nform="," id="w-445"><ee/></tok> <tok id="w-35" nform="indio">yndio</tok> <tok id="w-36">de</tok> <tok id="w-37">la</tok> <tok id="w-38" nform="encomienda">encomíenda</tok> <tok id="w-39">de</tok> <tok form="fran" fform="francisco" id="w-40" nform="Francisco">fran<ex>cisco</ex></tok> <tok id="w-41" nform="Uscátigui">vscatigui</tok> <tok id="w-42">del</tok> <tok form="pue" fform="pueblo" id="w-43">pue<ex>blo</ex></tok> <tok id="w-44">de</tok> <tok id="w-45" nform="Tabay">tabay</tok><tok nform="," id="w-446"><ee/></tok> <lb n="5" id="e-6"/> <tok id="w-46">sigo</tok> <tok id="w-47" nform="por">Por</tok> <tok id="w-48" nform="las">Las</tok> <tok id="w-49" nform="muertes">Muertes</tok> <tok id="w-50">alebozas</tok><tok id="w-51" nform="--">.</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-52">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-53">an</tok> <tok id="w-54">causado</tok> <tok id="w-55" nform="en">En</tok> <tok id="w-56">los</tok> <tok id="w-57" nform="indios">yndios</tok> <tok id="w-58">de</tok> <tok id="w-59">mi</tok> <lb n="6" id="e-7"/> <tok id="w-60" nform="encomienda">Encomienda</tok> <tok id="w-61" nform="y">Y</tok> <tok form="seru" fform="seruicio" id="w-62" nform="servicio">seru<ex>icio</ex></tok><tok nform="," form="--" id="w-454"><ee/></tok> <tok id="w-63" nform="y">Y</tok> <tok id="w-64" nform="una">Vna</tok> <tok id="w-65" nform="esclava">esclaua</tok><tok id="w-66" nform="--">.</tok> <tok id="w-67">con</tok> <tok id="w-68">yerbas</tok> <tok id="w-69" nform="y">Y</tok> <tok id="w-70">piedras</tok> <tok form="benenosas" id="w-71">beneno<lb n="7" id="e-8"/>sas</tok> <tok id="w-72" nform="y">Y</tok> <tok id="w-73">otros</tok> <tok id="w-74">hechisos</tok><tok id="w-75" nform="--">.</tok> <tok id="w-76">de</tok> <tok id="w-77">que</tok> <tok id="w-78" nform="usan">Vsan</tok> <tok id="w-79">tan</tok> <tok id="w-80">pernisiosos</tok> <tok id="w-81">como</tok> <tok form="dirijidos" id="w-82">diriji<lb n="8" id="e-9"/>dos</tok> <tok id="w-83">del</tok> <tok id="w-84">enemigo</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-85">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-86">los</tok> <tok id="w-87">engaña</tok> <tok form="miserablem" fform="miserablemente" id="w-88">miserablem<ex>ente</ex></tok><tok nform="," id="w-447"><ee/></tok> <tok id="w-89" nform="y">Y</tok> <tok id="w-90">sobre</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-91">q<ex>ue</ex></tok><tok nform="," id="w-448"><ee/></tok> <tok id="w-92">por</tok> <tok id="w-93">lo</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-94">q<ex>ue</ex></tok> <lb n="9" id="e-10"/> <tok id="w-95">de</tok> <tok id="w-96">las</tok> <tok id="w-97">pruebas</tok> <tok id="w-98">sumarias</tok> <tok id="w-99">consta</tok><tok id="w-100" nform=",">.</tok> <tok id="w-101" nform="les">Les</tok> <tok id="w-102">fue</tok> <tok id="w-103">tomada</tok> <tok id="w-104">su</tok> <tok id="w-105" nform="confesión">confesion</tok><tok nform="," id="w-449"><ee/></tok> <lb n="10" id="e-11"/> <tok id="w-106" nform="y">Y</tok> <tok id="w-107">por</tok> <del type="tachado"><tok form="--" id="w-108">ta</tok></del> <tok id="w-109">la</tok> <tok id="w-110">del</tok> <tok id="w-111">dicho</tok> <tok form="P" fform="Pedro" id="w-112">P<ex>edro</ex></tok> <tok id="w-113" nform="Cojo">cojo</tok><tok nform="," id="w-450"><ee/></tok> <tok id="w-114">consta</tok> <tok id="w-115">confesar</tok> <tok id="w-116" nform="aver">auer</tok> <tok id="w-117">tres</tok> <tok id="w-118">años</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-119">q<ex>ue</ex></tok> <lb n="11" id="e-12"/> <tok id="w-120" nform="usa">Vsa</tok> <tok id="w-121">de</tok> <tok form="dhas" fform="dichas" id="w-122">d<ex>ic</ex>has</tok> <tok id="w-123" nform="hechiserías">hechiserias</tok><tok id="w-124" nform="--">,</tok> <tok id="w-125" nform="y">Y</tok> <tok id="w-126">hechizos</tok><tok id="w-127" nform="--">.</tok> <tok id="w-128">con</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-129">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-130">en</tok> <tok id="w-131">esta</tok> <tok id="w-132">parte</tok><tok id="w-133" nform="--">,</tok> <tok id="w-134" nform="está">esta</tok> <lb n="12" id="e-13"/> <tok id="w-135">confieso</tok><tok id="w-136">.</tok> <tok id="w-137">Y</tok> <tok id="w-138">por</tok> <tok id="w-139">las</tok> <tok id="w-140">pruebas</tok><tok id="w-141" nform=",">.</tok> <tok id="w-142" nform="reconvenidos">Reconuenidos</tok> <tok id="w-143">ambos</tok><tok id="w-144">.</tok> <tok id="w-145">Y</tok> <tok form="porq" fform="porque" id="w-146">porq<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-147">el</tok> <tok id="w-148">modo</tok> <lb n="13" id="e-14"/> <tok id="w-149" nform="d'esta">desta</tok> <tok id="w-150" nform="alebosía">alebosia</tok><tok id="w-151" nform="--">.</tok> <tok id="w-152">es</tok> <tok id="w-153">de</tok> <tok id="w-154">calidad</tok> <tok id="w-155">tan</tok> <tok id="w-156" nform="grave">graue</tok><tok id="w-157" nform="--">.</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-158">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-159">casi</tok> <tok id="w-160">es</tok><tok id="w-161" nform="--">.</tok> <tok id="w-162" nform="improbable">ymprobable</tok><tok nform="," form="--" id="w-455"><ee/></tok> <lb n="14" id="e-15"/> <tok id="w-163">parese</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-164" nform="que">q<ex>ue</ex></tok><tok nform="," form="--" id="w-456"><ee/></tok> <tok id="w-165" nform="por">Por</tok> <tok id="w-166">lo</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-167">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-168" nform="resulta">Resulta</tok><tok id="w-169" nform="--">.</tok> <tok id="w-170">de</tok> <tok form="dhas" fform="dichas" id="w-171">d<ex>ic</ex>has</tok> <tok id="w-172">pruebas</tok><tok id="w-173" nform="--">.</tok> <tok id="w-174" nform="y">Y</tok> <tok id="w-175">sus</tok> <tok id="w-176">confesiones</tok><tok nform="," id="w-451"><ee/></tok> <lb n="15" id="e-16"/> <tok id="w-177">es</tok> <tok id="w-178">muy</tok> <tok form="ness" fform="nessesario" id="w-179">ness<ex>esario</ex></tok> <tok id="w-180" nform="y">Y</tok> <tok id="w-181">conforme</tok><tok id="w-182" nform="--">.</tok> <tok id="w-183" nform="el">El</tok> <tok id="w-184">que</tok><tok id="w-185" nform=",">.</tok> <tok id="w-186">para</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-187">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-188">se</tok> <tok id="w-189">pueda</tok><tok id="w-190" nform="--">.</tok> <tok id="w-191">en</tok> <tok id="w-192">el</tok> <tok id="w-193">todo</tok> <tok form="aberiguar" id="w-194">abe<lb n="16" id="e-17"/>riguar</tok><tok id="w-195" nform="--">.</tok> <tok id="w-196" nform="las">Las</tok> <tok id="w-197">muertes</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-198">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-199">an</tok> <tok id="w-200">fecho</tok><tok id="w-201" nform="--">.</tok> <tok id="w-202" nform="y">Y</tok> <tok id="w-203">modo</tok> <tok id="w-204">de</tok> <tok id="w-205" nform="venenos">Venenos</tok><tok id="w-206" nform="--">.</tok> <tok id="w-207">que</tok> <lb n="17" id="e-18"/> <tok id="w-208" nform="usan">Vsan</tok><tok id="w-209" nform="--">.</tok> <tok id="w-210">para</tok> <tok id="w-211">ellas</tok><tok id="w-212" nform=",">.</tok> <tok id="w-213" nform="el">El</tok> <tok id="w-214">que</tok> <tok id="w-215">se</tok> <tok id="w-216">les</tok> <tok id="w-217" nform="dé">de</tok> <tok id="w-218">tortura</tok><tok id="w-219" nform="--">.</tok> <tok id="w-220">con</tok> <tok id="w-221">el</tok> <tok id="w-222" nform="rigor">Rigor</tok><tok id="w-223" nform="--">.</tok> <tok id="w-224">que</tok> <lb n="18" id="e-19"/> <tok id="w-225">casos</tok> <tok id="w-226">semejantes</tok> <tok id="w-227">piden</tok><tok id="w-228" nform=",">.</tok> <tok id="w-229">para</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-230">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-231">se</tok> <tok id="w-232">ataje</tok> <tok id="w-233">tanto</tok> <tok id="w-234">daño</tok><tok id="w-235" nform="--">.</tok> <tok id="w-236">como</tok> <lb n="19" id="e-20"/> <tok id="w-237" nform="está">esta</tok> <tok id="w-238">esperimentado</tok><tok id="w-239" nform=",">.</tok> <tok id="w-240">no</tok> <tok id="w-241">solo</tok> <tok id="w-242">en</tok> <tok id="w-243">los</tok> <tok id="w-244" nform="indios">Yndios</tok> <tok id="w-245" nform="matándose">matandose</tok> <tok id="w-246" nform="unos">Vnos</tok> <lb n="20" id="e-21"/> <tok id="w-247">a</tok> <tok id="w-248">otros</tok><tok id="w-249" nform=",">.</tok> <tok id="w-250">sino</tok> <tok id="w-251" nform="también">tambien</tok> <tok id="w-252">en</tok> <tok id="w-253">los</tok> <tok id="w-254">españoles</tok><tok id="w-255" nform=",">.</tok> <tok id="w-256">como</tok> <tok id="w-257">notoriamente</tok> <lb n="21" id="e-22"/> <tok id="w-258">se</tok> <tok id="w-259" nform="á">a</tok> <tok id="w-260" nform="visto">uisto</tok><tok id="w-261" nform="--">.</tok> <tok id="w-262" nform="por">Por</tok> <tok id="w-263" nform="las">Las</tok> <tok id="w-264">causas</tok><tok id="w-265" nform="--">.</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-266">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-267">estos</tok> <tok id="w-268" nform="días">dias</tok> <tok id="w-269">pasados</tok><tok id="w-270" nform="--">.</tok> <tok id="w-271">se</tok> <tok id="w-272">fulminaron</tok> <lb n="22" id="e-23"/> <tok id="w-273" nform="y">Y</tok> <tok id="w-274" nform="justiciaron">Justiçiaron</tok> <tok id="w-275">los</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-276">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-277">paressieron</tok> <tok id="w-278">culpados</tok><tok id="w-279">.</tok> <tok id="w-280" nform="Pues">pues</tok> <tok id="w-281">si</tok> <tok id="w-282" nform="así">asi</tok> <tok id="w-283">no</tok> <tok id="w-284">se</tok> <lb n="23" id="e-24"/> <tok id="w-285">haze</tok> <tok id="w-286">es</tok> <tok id="w-287" nform="cierto">çierto</tok> <tok id="w-288">de</tok> <tok id="w-289">la</tok> <tok id="w-290">fragilidad</tok> <tok id="w-291">de</tok> <tok form="dhos" fform="dichos" id="w-292">d<ex>ic</ex>hos</tok> <tok id="w-293" nform="indios">yndios</tok> <tok id="w-294" nform="continuarán">continuaran</tok> <lb n="24" id="e-25"/> <tok id="w-295">mayores</tok> <tok id="w-296" nform="alebosías">alebosias</tok> <tok id="w-297" nform="y">Y</tok> <tok id="w-298">daños</tok><tok id="w-299" nform="--">.</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-300">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-301">se</tok> <tok id="w-302" nform="deven">deuen</tok> <tok id="w-303" nform="reparar">Reparar</tok> <tok id="w-304">con</tok> <tok id="w-305">todo</tok> <tok form="cuydado" id="w-306" nform="cuidado">cuy<lb n="25" id="e-26"/>dado</tok> <tok id="w-307">de</tok> <tok id="w-308">la</tok> <tok form="R" fform="Real" id="w-309">R<ex>eal</ex></tok> <tok form="Justi" fform="Justicia" id="w-310">Justi<ex>cia</ex></tok> <tok id="w-311" nform="para">Para</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-312">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-313">las</tok> <tok id="w-314" nform="repúblicas">Republicas</tok><tok id="w-315" nform="--">.</tok> <tok id="w-316">de</tok> <tok id="w-317">españoles</tok> <lb n="26" id="e-27"/> <tok id="w-318" nform="e">E</tok> <tok id="w-319" nform="indios">yndios</tok><tok id="w-320" nform="--">.</tok> <tok id="w-321">puedan</tok> <tok id="w-322" nform="vivir">viuir</tok> <tok id="w-323">seguros</tok><tok id="w-324" nform="--">.</tok> <tok id="w-325">de</tok> <tok id="w-326">semejantes</tok> <tok id="w-327">daños</tok><tok id="w-328" nform=",">.</tok> <tok id="w-329">pues</tok> <lb n="27" id="e-28"/> <tok id="w-330">se</tok> <tok id="w-331" nform="está">esta</tok> <tok id="w-332">biendo</tok><tok id="w-333" nform="--">.</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-334">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-335">con</tok> <tok id="w-336" nform="él">el</tok> <tok id="w-337">se</tok> <tok id="w-338">an</tok> <tok id="w-339">menoscabado</tok><tok id="w-340" nform="--">.</tok> <tok id="w-341">los</tok> <tok id="w-342">naturales</tok> <lb n="28" id="e-29"/> <tok id="w-343" nform="d'esta">desta</tok> <tok id="w-344">tierra</tok><tok id="w-345">.</tok> <tok id="w-346">Por</tok> <tok id="w-347">todo</tok> <tok id="w-348">lo</tok> <tok id="w-349" nform="cual">qual</tok><tok id="w-350" nform="--">.</tok> <lb n="29" id="e-30"/> <tok id="w-351">a</tok> <tok form="V" fform="Vuestra" id="w-352" nform="vuestra">V<ex>uestra</ex></tok> <tok form="m" fform="merced" id="w-353">m<ex>erced</ex></tok> <tok id="w-354">pido</tok> <tok id="w-355" nform="y">Y</tok> <tok form="sup" fform="suplico" id="w-356">sup<ex>lico</ex></tok> <tok id="w-357">mande</tok> <tok id="w-358">condenar</tok> <tok id="w-359" nform="a">A</tok> <tok id="w-360">los</tok> <tok id="w-361">suso</tok> <tok form="dhos" fform="dichos" id="w-362">d<ex>ic</ex>hos</tok> <tok id="w-363" nform="y">Y</tok> <tok id="w-364">cada</tok> <lb n="30" id="e-31"/> <tok id="w-365" nform="uno">Vno</tok> <tok id="w-366" nform="d'ellos">dellos</tok><tok id="w-367" nform="--">.</tok> <tok id="w-368">a</tok> <tok id="w-369">la</tok> <tok form="dha" fform="dicha" id="w-370">d<ex>ic</ex>ha</tok> <tok id="w-371">tortura</tok><tok id="w-372">.</tok> <tok id="w-373">Y</tok> <tok form="q" fform="que" id="w-374">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-375">se</tok> <tok id="w-376">les</tok> <tok id="w-377">execute</tok> <tok id="w-378">con</tok> <tok id="w-379">el</tok> <tok id="w-380" nform="rigor">Rigor</tok><tok id="w-381" nform="--">,</tok> <lb n="31" id="e-32"/> <tok form="q" fform="que" id="w-382">q<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-383" nform="conviene">conuiene</tok><tok nform="," form="--" id="w-457"><ee/></tok> <tok id="w-384">luego</tok> <tok id="w-385" nform="y">Y</tok> <tok id="w-386">sin</tok> <tok id="w-387" nform="dilasión">dilasion</tok><tok id="w-388" nform=",">.</tok><tok nform="--" id="w-452"><ee/></tok> <tok form="porq" fform="porque" id="w-389">porq<ex>ue</ex></tok> <tok id="w-390">oy</tok> <tok id="w-391">se</tok> <tok id="w-392">me</tok> <tok id="w-393" nform="están">estan</tok> <tok form="muriendo" id="w-394">murien<lb n="32" id="e-33"/>do</tok> <tok id="w-395">en</tok> <tok id="w-396">mi</tok> <tok id="w-397">casa</tok><tok id="w-398" nform="--">.</tok> <tok id="w-399">los</tok> <tok id="w-400" nform="indios">Yndios</tok><tok nform="," form="--" id="w-458"><ee/></tok> <tok id="w-401" nform="y">Y</tok> <tok id="w-402">otros</tok> <tok id="w-403">enfermando</tok><tok id="w-404">.</tok> <tok id="w-405">Y</tok> <tok id="w-406">esto</tok> <tok id="w-407">pide</tok> <lb n="33" id="e-34"/> <tok id="w-408">con</tok> <tok id="w-409" nform="brevedad">breuedad</tok> <tok id="w-410" nform="el">El</tok> <tok id="w-411" nform="remedio">Remedio</tok><tok id="w-412" nform="--">.</tok> <tok id="w-413" nform="y">Y</tok> <tok id="w-414">se</tok> <tok id="w-415">le</tok> <tok id="w-416" nform="deve">deue</tok> <tok id="w-417">dar</tok> <tok id="w-418">sin</tok> <tok id="w-419" nform="envargo">enuargo</tok> <tok id="w-420">de</tok> <lb n="34" id="e-35"/> <tok id="w-421" nform="cualquier">qualquier</tok> <tok id="w-422" nform="apelación">apelaçion</tok> <tok id="w-423">ni</tok> <tok id="w-424">otro</tok> <tok id="w-425">derecho</tok><tok id="w-426" nform="--">.</tok> <tok id="w-427">que</tok> <tok id="w-428" nform="intenten">yntenten</tok> <tok id="w-429">por</tok> <lb n="35" id="e-36"/> <tok id="w-430" nform="convenir">conuenir</tok> <tok id="w-431" nform="así">asi</tok> <tok id="w-432">a</tok> <tok id="w-433">mi</tok> <tok id="w-434">derecho</tok> <tok id="w-435" nform="y">Y</tok> <tok form="Just" fform="Justicia" id="w-436" nform="justicia">Just<ex>icia</ex></tok> <tok id="w-437" nform="y">Y</tok> <tok id="w-438" nform="común">comun</tok> <tok id="w-439" nform="d'esta">desta</tok> <tok id="w-440">tierra</tok><tok nform="." id="w-453"><ee/></tok>
</text>

</TEI>
